Wanneer word je fiscaal resident in Spanje

Fiscaal resident worden in Spanje is geen keuze die je zelf maakt door je in te schrijven of een NIE aan te vragen: het gebeurt automatisch zodra je aan een van de wettelijke toetsen voldoet, ongeacht of je daar zelf al bij stilstond. De eerste en meest gebruikte toets telt simpelweg dagen: wie meer dan 183 dagen in een kalenderjaar in Spanje doorbrengt, is voor dat volledige jaar fiscaal resident, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari, niet pas vanaf de dag dat de grens overschreden werd. Sporadische afwezigheden, zoals een weekje terug naar Nederland, tellen bij deze telling gewoon mee als "in Spanje", tenzij je kunt aantonen dat je voor die periode fiscaal resident was in een ander land.

Wie onder de 183 dagen blijft, is niet automatisch gevrijwaard: een tweede, onafhankelijke toets kijkt naar waar het "centrum van je economische belangen" ligt, direct of indirect. Werk je vanuit Spanje voor een Spaanse opdrachtgever, run je daar een bedrijf, of ligt het grootste deel van je vermogen en inkomen feitelijk in Spanje, dan kan de Agencia Tributaria je ook op die grond als resident aanmerken, zelfs als je minder dan 183 dagen fysiek aanwezig was. Deze toets is minder mechanisch dan de dagentelling en leunt sterker op een individuele beoordeling van waar je economisch leven zich werkelijk afspeelt.

Een derde mechanisme wordt vaak over het hoofd gezien: de gezinspresumptie. Als je echtgenoot of echtgenote en minderjarige, van jou afhankelijke kinderen in Spanje wonen, gaat de wet er in beginsel van uit dat jij dat ook doet, ook al breng je zelf minder tijd in Spanje door dan je partner. Dit is een wettelijk vermoeden, geen absoluut feit: je kunt het weerleggen met bewijs van je eigen, aantoonbaar aparte fiscale woonplaats, maar de bewijslast ligt dan bij jou, niet bij de Belastingdienst of de Agencia Tributaria.

Kom je op basis van een van deze drie toetsen in beide landen tegelijk als resident te boek te staan, dan beslecht het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje, gesloten in 1971, het conflict via een vaste volgorde van 4 criteria in vaste volgorde: waar je een duurzaam tehuis tot je beschikking hebt, waar je persoonlijke en economische banden het sterkst zijn (het middelpunt van je levensbelangen), waar je gewoonlijk verblijft, en pas als laatste redmiddel je nationaliteit. Dit verdragsmechanisme grijpt pas in bij een conflict tussen twee nationale claims; het vervangt de Spaanse binnenlandse toetsen niet, het lost alleen de botsing tussen twee landen op.