Autónomo worden: stap voor stap

Autónomo worden is in de kern twee aparte aanmeldingen, niet één: eerst bij de Agencia Tributaria (met Modelo 036 of het vereenvoudigde 037, waarmee je je activiteit en fiscale regime vastlegt), en apart daarvan bij de Seguridad Social voor je RETA-inschrijving. De volgorde is belangrijk: de fiscale aanmelding moet uiterlijk op dezelfde dag als, of vóór, je Seguridad Social-inschrijving gebeuren, nooit erna, anders ontstaat een periode waarin je fiscaal actief bent maar niet sociaal verzekerd.

Stap voor stap doorloop je het volgende. Stap 1: regel een certificado digital of Cl@ve, want zonder digitale identificatie lukt geen van beide aanmeldingen online. Stap 2: dien de fiscale aanmelding in bij de Agencia Tributaria via Modelo 036 of het vereenvoudigde 037, waarin je je activiteit, je belastingregime en je startdatum vastlegt. Stap 3: regel de alta bij de Seguridad Social voor je RETA-inschrijving, uiterlijk op de startdatum zelf. Stap 4: vanaf die startdatum ben je premieplichtig en begint je administratieplicht vanaf dag één.

Voor de Seguridad Social-kant geldt een ruime marge: je mag je tot 60 dagen voor de startdatum van je activiteit van tevoren aanmelden, wat handig is als je de startdatum van je activiteit al kent en niet op de eerste werkdag zelf naar het loket wilt. Te laat aanmelden is het grotere risico: begin je te werken voordat de inschrijving rond is, dan geldt je aanmelddatum met terugwerkende kracht als de eerste van de maand, wat je premievoordeel voor die maand kan kosten, en bij structurele te-late aanmelding volgen boetes.

Sinds 2023 werkt het premiestelsel niet meer met één vast tarief maar met 15 inkomensschijven (2023-2025) op basis van je werkelijke netto-inkomen: je schat bij aanmelding in welke schijf je gaat vallen, en past die schatting gedurende het jaar zo vaak als nodig aan zodra je een beter beeld hebt van je inkomen. Dit is een fundamenteel andere logica dan het oude vaste-tarief-systeem en vraagt actief bijhouden, niet eenmalig instellen bij de start.

Voor wie op afstand voor een niet-Spaans bedrijf werkt in plaats van eigen Spaanse klanten te bedienen, bestaat sinds 2023 het digitaalnomadenvisum als apart traject naast de gewone autónomo-route, met een eigen, gunstiger belastingregime in de eerste jaren. Wie twijfelt tussen "gewoon autónomo worden" en het nomadenvisum: het aandeel buitenlandse versus Spaanse omzet is meestal de doorslaggevende factor, niet de aard van het werk zelf.