Cultuurverschillen en gewoontes in Spanje

Een deel van wat mensen "cultuurschok" noemen bij een verhuizing naar Spanje is in werkelijkheid gewoon een ander ritme: latere maaltijden, andere winkeltijden, meer feestdagen. Dat ritme is deels landelijk vastgelegd en deels bewust regionaal, wat verwarrend kan zijn als je informatie leest die het over "Spanje" heeft terwijl het eigenlijk over één specifieke regio gaat. Deze pagina probeert dat onderscheid expliciet te maken in plaats van het te vervagen.

Feestdagen zijn een goed voorbeeld van die gelaagdheid. Spanje kent 7 onvervangbare feestdagen, gemeenschappelijk in heel Spanje (2026): Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag, Dag van de Arbeid, Maria-Hemelvaart, de Fiesta Nacional, Maria Onbevlekte Ontvangenis en Eerste Kerstdag. Elke regio en gemeente voegt daar vervolgens eigen feestdagen aan toe, waardoor het totale aantal vrije dagen per gemeente flink kan oplopen. Vraag dus nooit "hoeveel feestdagen heeft Spanje" zonder erbij te vermelden in welke gemeente, want het antwoord verschilt per regio.

Winkeltijden zijn nog sterker regionaal geregeld: Spanje heeft geen landelijke wet die de siësta-sluiting of zondagopenstelling uniform regelt, dat ligt bij elke autonome gemeenschap apart. In de Comunitat Valenciana bijvoorbeeld mag een winkel maximaal 90 uur per week maximaal, maandag t/m zaterdag (Comunitat Valenciana) open zijn, en is winkelen op zondag en feestdagen in principe verboden behalve op 10 zon- en feestdagen per jaar met vrije openingstijden (Comunitat Valenciana) die de regionale overheid vooraf aanwijst. Andere regio's kennen andere grenzen, dus wat je in de ene comunidad aan winkeltijden gewend raakt, hoeft elders niet te gelden. De siësta zelf is minder een wettelijke verplichting dan een wijdverbreide, zelfgekozen middagsluiting bij kleinere, familiegedreven winkels, vooral buiten de grote steden en de kust.

Maaltijdtijden verschuiven het duidelijkst voor een net aangekomen Nederlander: de lunch valt aanzienlijk later dan de Nederlandse lunch, en het avondeten vaak pas nadat in Nederland de afwas al gedraaid is. Dat ritme hangt samen met een land dat, mede dankzij een aandeel van 18.18 % van de totale bevolking, geboren in het buitenland (1 januari 2024) in het buitenland geboren inwoners, in de praktijk al decennialang gewend is aan een mix van gewoontes naast elkaar. Verwacht dus niet één uniforme "Spaanse cultuur" die overal en voor iedereen hetzelfde is, maar eerder een basisritme (late maaltijden, regionale feestdagen, regionale winkeltijden) waarop lokale en internationale invloeden allebei hun stempel drukken.