Wonen in Xàtiva

Xàtiva is de geboortestad van twee pausen uit het geslacht Borgia: Calixtus III (Alfons de Borja) en Alexander VI (Rodrigo de Borja). Het geboortehuis van Alexander VI, een zestiende-eeuws stadspaleis met een brede poortboog, is nog steeds in de oude kern te bezichtigen. Boven de stad torent het Castell de Xàtiva, een Iberisch-Romeinse en later islamitisch-Gotische vesting die in 1931 tot Nationaal Monument werd verklaard en gold als de sterkste burcht van het Koninkrijk Valencia. Xàtiva is ook de geboorteplaats van de barokschilder José de Ribera, bijgenaamd Lo Spagnoletto, wiens werk in het plaatselijke Museo de Bellas Artes hangt. Bijzonder is het portret van koning Filips V in het Almodí-museum: het hangt ondersteboven, als wraak omdat hij de stad in 1707 na de Slag bij Almansa platbrandde en haar hernoemde tot San Felipe.

Met 31.008 inwoners zit Xàtiva in de middencategorie: nummer 25 van de 78 plaatsen die we op deze regio behandelen. Dat is in de praktijk vaak het bruikbaarste formaat om te wonen. Groot genoeg voor een eigen economie die buiten het seizoen doordraait, klein genoeg om binnen een kwartier overal te zijn. Het is ook het formaat waar de vaste buitenlandse gemeenschap doorgaans het grootst is ten opzichte van het inwonertal.

De gemiddelde jaartemperatuur in Xàtiva is 18.6 °C. Dat is de mediaan van deze regio: klimaat is hier dus geen argument om voor of tegen Xàtiva te kiezen ten opzichte van de buurgemeenten. Dagen zon: ongeveer 311 per jaar (minstens 6 uur zon per dag), gemeten via Open-Meteo's ERA5-reanalyse; in totaal komt dat neer op zo'n 3.557 zonuren. Let op: AEMET's officiële zonneschijndefinitie levert een ander, doorgaans lager getal op voor dezelfde plaats, dus meng de twee bronnen nooit zonder toelichting.

Wie vanuit Nederland naar Xàtiva vliegt, komt aan op Valencia (VLC), hemelsbreed 56 kilometer verderop. In de auto dertig tot vijfenveertig minuten: goed te doen voor bezoek of de verkenning, maar wekelijks pendelen is geen optie. De rijafstand ligt boven dat hemelsbrede getal.

Voor wie naar Xàtiva kijkt, gaan Ontinyent en Gandía mee in de afweging. Dat is het niveau waarop het echt verschil maakt: niet deze regio versus elders, maar aangrenzende plaatsen onderling, qua prijs, seizoensbestendigheid van de voorzieningen en de omvang van de buitenlandse gemeenschap.